Bij haar uitvaart in Amsterdam op 7 april 2026 sprak Agnes Koerts. .
Maria en ik kennen elkaar dit jaar precies 60 jaar. Twee periodes wil ik uitlichten: onze opleiding aan de School voor de Journalistiek eind jaren 60. En later, onze stichting Vrouw & Media, jaren 80 tot nu.
Ik zag haar voor het eerst in september 1966, dus ze was nog 19. Een opvallend meisje, lang van stuk, lang haar, randloze bril: ze zat altijd op de voorste rij in de schoolse klaslokalen van de journalisten-opleiding in Utrecht. Als een van de weinige vrouwen geslaagd voor het toelatingsexamen.
Geconcentreerd, serieus
De tweedehands stoelen en tafeltjes waren klein, dus deze lange meid zat altijd scheef en half-opgevouwen. Alles schreef ze op. Geconcentreerd, serieus. Ik weet dat ik dat wat vreemd vond, want ik – iets jonger- zat altijd achterin, te giechelen en kleine briefjes door te geven over van alles wat ‘gek’ was.
Tia Lücker werd hier haar vriendin voor het leven. Jaren later vertelde Maria me, dat ze niets begreep van de lessen. Dat ze met haar opleiding Middelbare Meisjesschool het idee had de basis te missen die anderen beweerden wél te hebben. Die anderen waren vaak ouder, hadden al elders gestudeerd of ze kwamen uit militaire dienst. Allemaal gepoch en grootspraak natuurlijk, je moest het maar doorzien.
Furore onder lezeressen en lezers
Ze was populair vanaf het eerste uur. Een studentenvereniging moest er komen, en ook een sociëteit. In een houten keet op het schoolplein van het aftandse schoolgebouw aan de Biltstraat. Maria kwam in het bestuur, een middelpunt.
Haar eindexamenscriptie ging over de Europese melkplas, eigenlijk geen onderwerp voor haar. Het werk daaraan had ze als een hete aardappel doorgeslikt. Ik denk dat ze dat onderwerp koos omdat er een sfeer van belangrijkheid omheen hing. Iets wat ze in haar loopbaan gelukkig totaal van zich afschudde. Haar onderwerpen brachten haar furore onder haar lezers en lezeressen. Zowel bij de Volkskrant als bij de boeken die ze in de jaren van ziekte schreef rondom kanker.
De schooldeur was in 1969 nog niet dicht, of ze trad in dienst bij de Volkskrant in Amsterdam. Daar verloor ik haar uit het oog, want ik ging naar Rotterdam, naar een andere krant.
Echtscheiding, adoptie, BOM-moeders, kinderopvang
Ze bracht in de Volkskrant destijds ongewone onderwerpen, die toen als privé werden beschouwd. Van echtscheiding en adoptie tot BOM-moeders en kinderopvang. Terecht dat ze samen met collega’s Jet Bruinsma en Han van Gessel de Léon van Gelderprijs kreeg in 1985 voor de beste onderwijsjournalistiek van Nederland.
In die jaren was ze ook voorzitter van de Ondernemingsraad van de Volkskrant.
De huidige hoofdredactie schreef deze week een mooie tekst in de advertentie over Maria. Helemaal waar: “In een tijd dat vrouwen schaars waren op de Volkskrant-redactie streed Maria onvermoeibaar voor de emancipatie. In de krant, op de redactie, en als bestuurslid van de Stichting Vrouw en Media, in de mediasector in den brede”.
Jonge journalistes vertrokken weer
Maria hoort tot een belangrijke tussengeneratie. Toen Joke Smit haar fameuze artikel ‘Het onbehagen bij de vrouw’ publiceerde in 1967, was ze 21 jaar. Ze herkende in het feminisme elementen die bij haar pasten. Ook wijs geworden door de ervaringen die je als mooie en opvallende vrouw in die tijd moest ondergaan en van je moest afschudden.
Zij, Suzanne Baart en ik vonden elkaar in 1980 (ik werkte intussen ook bij de Volkskrant): we zagen getalenteerde jonge vrouwelijke journalisten de redactie binnenkomen, en na een paar jaar vertrekken. Ze voelden zich niet thuis op de door mannen gedomineerde redactie, ze kregen kinderen, en gezin. En dat paste niet in het 24/7 werk. Wij wilden dat de krant diverser en breder zou worden.
Diverser en dus betere media
Een beter product was nodig voor het groeiend aantal vrouwen dat een inkomen had, zelf keuzes ging maken. Diversiteit. Gelijke beloning. Meer vrouwen in beeld. Dat wilden we. Er is veel verbeterd in de ruim 40 jaar dat Vrouw en Media nu bestaat.
Voorjaar 1982 stond onze Stichting als een huis met Maria als voortreffelijke secretaris, verteller van praktijkervaringen. Naast Suzanne Baart als penningmeester die o, wonder, kinderen had gekregen terwijl ze op de krant bleef werken, een unieke gebeurtenis.
We lobbieden veel geld bij elkaar. Zo konden we vier vrouwen parttime in dienst nemen, ons plan trekken. Cursussen geven aan alle – toen nog weinige- vrouwelijke journalistes in het hele land, data verzamelen, cijfers voor ons grote wetenschappelijk onderzoek naar de positie van vrouwen in de media. Voor de presentatie huurden we de kleine zaal van het Concertgebouw af met als gasten een stoet aan hoofdredacteuren en de staatssecretaris van emancipatie.
Vrouwenpolder
We hielden het alle jaren netjes en deftig. Maar hoofdredactie en collega’s op de krant waren zich met Pasen 1979 doodgeschrokken toen alle smaakmakende vrouwelijke journalisten naar een bungalow vertrokken in het Zeeuwse dorp Vrouwenpolder. Samenzwering? Vrouwen-revolutie? We hadden vooral gewoon lol. Bij de Stichting Vrouw & Media bedacht Maria een trofee, elk jaar uit te reiken aan de hoofdredacteur die de meeste vrouwen in dienst had. Competitie tussen de kranten brandde los, iedereen wilde die trofee.
Maria stapte door: in journalistenorganisatie NVJ was ze bestuurslid van 1985-1988. Wij meisjes waren groot geworden tussen stevig rokende collega’s. Bij de NVJ-vergaderingen tussen de sigaren, op de krant in een blauw rookgordijn. Maria’s aanpak leidde tot nieuwe cao-artikelen over parttime werken, ouderschapsverlof, kinderopvang, gelijke beloning.
‘Morgen kan ze zwanger zijn’
Er werd ook veel gelachen. Brutaal was de titel van de brochure die zij als voorzitter van de Werkgroep Vrouwen in de NVJ uitbracht (1988): ‘Morgen kan ze zwanger zijn’. Vol praktische suggesties aan hoofdredacties en personeelschefs voor kinderopvang.
Bij een terugblik zei Maria een maand geleden nog tegen me: “Wat vrouwen hebben bevochten en veroverd wordt nu door mannen driftig gebruikt” .
Onze Stichting Vrouw & Media bestaat nu formeel 44 jaar. Maar ik zeg liever: de stichting werd 60 jaar geleden geboren in onze hoofden in die gammele schoolbankjes.
Agnes Koerts, 7 april 2026